|
MÜŞTERİ ADRESİ TAŞIMAYAN FATURANIN
HİÇ DÜZENLENMEMİŞ SAYILACAĞI VE İL-
GİLİSİNE VERGİ USUL KANUNUNUN 353/1.MADDESİNE GÖRE ÖZEL USULSÜZLÜK CE-
ZASI KESİLECEĞİ HK.<
Elektrikli ev aletleri satıcılığı işi ile iştigal eden davacının 1989
yılında düzenlendiği satış faturalarında adres bulunmaması nedeniyle
adınA kesilen özel usulsüzlük cezasına karşı açılan davayı, 213 sayılı
Vergi Usul Kanununun 353/1.maddesine göre ceza kesilebilmesi için,
madde hükmünde sayılan belgelerin verilmemiş ve alınmamış olduğunun
saptanması gerektiği, zira cezayı gerektiren fiilin tüm unsurları ta-
mam olmadan failin cezalandırılamayacağı yolundaki genel ceza hukuku
ilkesi karşısında varsayım yada kıyas yoluyla ceza
kesilmesinin mümkün
olmadığı, olayda, davacının yapmış olduğu satışlar nedeniyle fatura
vermediği tesbit edilmediğinden anılan kanunun 227.maddesindeki hüküm-
den hareketle bu belgenin verilmediğinden ve alınmadığından söz edil-
mesine olanak bulunmadığı, ortada yapılan satışlar nedeniyle tanzim
edilerek verilmiş ve kayıtlara intikal ettirilmiş faturalar mevcutken,
faturalar üzerinde sadece adres bulunmamasından kaynaklanan fiilin ay-
nı kanunun 352.maddesine göre 2.derece usulsüzlük cezası ile cezalan-
dırılması gerektiği gerekçesiyle kabul ederek kesilen özel usulsüzlük
cezasını kaldıran Samsun Vergi Mahkemesinin 24.3.1992 gün ve 1992/214
sayılı kararının bozulması istemidir.
213 sayılı Vergi Usul Kanununun 230.maddesinde faturalara,
faturanın
düzenlenme tarihi, seri ve sıra numarası, faturayı düzenleyenin adı,
varsa ticaret ünvanı, iş adresi, bağlı olduğu vergi dairesi ve hesap
numarası, müşterinin adı, ticaret ünvanı, adresi, varsa vergi dairesi
ve hesap numarasının yazılacağı, aynı kanunun 227.maddesine 3505 sayı-
lı kanunun 3.maddesiyle eklenen fıkrada, bu kanuna göre kullanılan ve-
ya bu kanunun Maliye ve Gümrük Bakanlığına Verdiği yetkiye dayanılarak
kullanma mecburiyeti getirilen belgelerin öngörülen zorunlu bilgileri
taşımaması halinde, bu belgelerin vergi kanunları bakımından hiç dü-
zenlenmemiş sayılacağı belirtilmiş bulunmaktadır. Aynı Kanunun özel
usulsüzlükler ve cezaları ile ilgili 253/1.maddesinde, 232, 234 ve
236.maddeler gereğince verilmesi ve alınması icabeden fatura, gider
pusulası ve müstahsil makbuzu ile serbest meslek makbuzunu vermeyen ve
almayanlardan herbirine, her fatura gider pusulası, müstahsil makbuzu
ve serbest meslek makbuzu için 10.000. 89/14918 sayılı Bakanlar Kurulu
Kararı ile de (25.000) liradan aşağı olmamak üzere bu vesikalarda ya-
zılması gereken meblağın yüzde üçü nisbetinde özel usulsüzlük cezası-
nın kesileceği hükme bağlanmıştır.
Olayda da, davacı tarafından düzenlenen faturalarda müşteri
adresi bu-
lunmadığı hususu 27.12.1990 tarihinde düzenlenen vergi inceleme raporu
ile tespit edilmiş bulunduğundan, Vergi Mahkemesince olayın 213 sayılı
Vergi Usul Kanununun 352.maddesindeki 2.derece usulsüzlük cezası ile
cezalandırılması gerektiği gerekçesiyle özel usulsüzlük cezasının ter-
kini yolunda karar verilmesinde yasal isabet görülmemiştir.
Açıklanan nedenlerle temyiz isteminin kabulü ile Samsun Vergi Mahkeme-
sinin 24.3.1992 gün ve 1992/214 sayılı kararının bozulmasına karar ve-
rildi.
213 sayılı Vergi Usul Kanununun fatura kullanma mecburiyetini düzenle-
yen 232.maddesinde, birinci ve ikinci tüccarlarla defter tutmak zorun-
da olan çiftçilerin kimlere fatura vermek zorunluluğunda oldukları ku-
ralı getirilmiştir. Anılan yükümlülerin fatura vermek zorunda oldukla-
rı kişiler arasında nihai tüketici bulunmamaktadır. Nihai tüketiciye
ancak belli miktarı aşan alışlar için veya nihai tüketicinin istemesi
halinde fatura düzenlenmesi zorunluluğu bulunmaktadır. Kaldı ki nihai
tüketiciye fatura yerine perakende satış fişi veya ödeme kaydedici ci-
haz fişi de verilebilir. Bu tür fişlerde de adres yazılma olanağı ve
gereği yoktur.
Öte yandan, faturada bulunması zorunlu bilgilerin esas amacı, bu fatu-
raların karşıt incelemeye elverişli olmalarını sağlamaktır. Karşıt in-
celeme ise ancak ve sadece defter tutmak zorunda olan ve olmayan tüc-
car ve esnaf nezdinde gerçekleştirilebilir. (VUK.253-254),
nihai tüke-
tici nezdinde ise bu mümkün değildir. Zira, nihai
tüketicinin muhafaza
ve ibraz ödevi yoktur. Muhafaza ve ibraz ödevi bulunmayan kimselere
perakende satış fişi veya ödeme kaydedici cihaz fişi yerine fatura ve-
rilmesi halinde de alıcının adresinin bulunmasına gerek yoktur.
Olayda, yükümlünün dava dilekçesinde, alıcıların nihai tüketici olması
nedeniyle adresin yazılmasına gereksinim duyulmadığı belirtilmiş; alı-
cıların nihai tüketici olmadığı yolunda davalı idarece herhangi bir
ipucu ortaya konulmamıştır. O halde bu tür faturaların hiç düzenlenme-
miş sayılarak özel usulsüzlük cezası kesilmesi yasalara aykırı olmak-
tadır.
Öte yandan, hiç düzenlenmediği kabul edilse bile, burada düzenlenmeyen
belge, "Fatura"dır Fatura düzenlenmemesi halinde ise kesilecek
usul-
süzlük cezası belge başına-maktu-ceza olmayıp, fatura tutarları bilin-
diğine göre, bu tutarların % 3'ü olması gerekir.
İnceleme elemanınca, aksine hiç bir açıklama getirilmeden belge başına
ceza önerildiği görülmektedir. 353.maddenin 1.bendinde ifade edilen
maktu tutar, % 3 oranı uygulanması halinde o tarihteki yasa kuralı
uyarınca belirlenen asgari tutardan aşağı olursa uygulanabilecek bir
meblağı ifade etmektedir. İnceleme raporuna ekli tutanaktaki faturala-
rın pek çoğuna % 3 oranı uygulandığı takdirde ortaya çıkacak ceza da
mevcut ceza kesilmesi için yeterli açıklığı ifade edememektedir.
Bu nedenlerle temyize konu karar sonucu itibariyle yerinde olduğundan,
vergi dairesi müdürlüğü temyiz isteminin reddi gerekirken aksi yönde
verilen çoğunluk kararına katılmıyoruz.
(MT/ES)
|