GELİR VE KURUMLAR VERGİSİ MÜKELLEFLERİ TARAFINDAN
YAPILACAK SPONSORLUK HARCAMALARINA İLİŞKİN USUL VE
ESASLAR
Maliye Bakanlığı
Gelirler Kontrolörü
I- GİRİŞ
Anayasımızın 59'uncu
maddesinde; "Devlet, her yaştaki Türk vatandaşlarının beden ve ruh sağlığını
geliştirecek tedbirleri alır, sporun kitlelere yayılmasını teşvik eder. Devlet
başarılı sporcuyu korur.” hükmü yer almaktadır. Diğer taraftan sportif başarıların,
ülkelerin tanıtımında oynadığı aktif rol nedeniyle sportif faaliyetlerin
özendirilmesi ve desteklenmesi öteden beri ulusal politikalarımız arasında yer
almaktadır. Sportif faaliyetlerin verimli ve süratli bir şekilde organize
edilebilmesi ve daha geniş kitlelere ulaştırılabilmesi amacıyla; Devletin bizzat
yönetmeyip sadece denetlediği buna karşılık bütçeden yardım alan federasyonlar
oluşturulduğu gibi gerçek ve tüzel kişiler, sosyal sorumluluk anlayışından hareketle
veya dolaylı olarak ticari fayda sağlamak amacıyla, sportif faaliyetlerin
desteklenmesine yönelik olarak ayni veya nakdi sponsorluk harcamasında bulunabilmektedirler.
Yazımızın izleyen
bölümlerinde gerçek ve tüzel kişiler tarafından, ulusal ve uluslararası sportif
faaliyetleri desteklemek amacıyla yapılacak sportif harcamaların gelir ve
kurumlar vergisi matrahının tespitinde gider/indirim olarak dikkate alınmasına ilişkin
usul ve esaslar ayrıntılı olarak açıklanacaktır.
II- SPONSORLUK
MÜESSESESİNE İLİŞKİN DÜZENLEMELER
Bilindiği üzere 4644
sayılı Kanunun 2'nci maddesi ile 3289 sayılı Gençlik ve Spor Genel Müdürlüğünün
Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanunun ek 3'üncü maddesinde yapılan değişiklik
ile adı geçen Genel Müdürlüğün gençlik, spor hizmet ve faaliyetlerini
desteklemek amacıyla gerçek ve tüzel kişilerin sponsorluk yapabileceği, bu
kapsamda uluslararası spor organizasyonları ile Genel Müdürlük tarafından uygun
görülen spor tesisleri için yapılacak harcamaların Gelir Vergisi Kanunu ile
Kurumlar Vergisi Kanunu uygulaması açısından gider olarak dikkate alınabileceği
hüküm altına alınmıştı.
Anılan düzenleme 2001
yılı içinde yürürlüğe girmiş olmasına rağmen sadece uluslararası spor
organizasyonları ile Genel Müdürlük tarafından belirlenen tesisleri kapsaması
nedeniyle sportif faaliyet ve hizmetlerin desteklenmesinde sponsorluk
müessesesinden beklenilen yarar sağlanamamıştır. Bu nedenle 5105 sayılı
Kanunla, 3289 sayılı Gençlik ve Spor Genel Müdürlüğünün Teşkilat ve Görevleri
Hakkında Kanunun ek 3'üncü maddesi değiştirilmek suretiyle sponsorluk
müessesesinin kapsamı genişletilmiştir. Ayrıca anılan Kanunla yapılan değişiklik
bununla sınırlı kalmamış olup, Gelir Vergisi Kanununun 89'uncu maddesinin birinci
fıkrasına eklenen (5) numaralı bent ve Kurumlar Vergisi Kanununun 14'üncü
maddesinin birinci fıkrasının (6) numaralı bendinin sonuna eklenen alt bent ile
gerçek ve tüzel kişiler tarafından yapılan sponsorluk harcamalarının gelir ve
kurumlar vergisi matrahının tespitinde gider/indirim olarak dikkate alınabileceği
hüküm altına alınmıştır.
Diğer taraftan 3289
sayılı Kanunun 5105 sayılı Kanunla değişik ek 3'üncü maddesinin son fıkrasında
yer alan;
“Sponsorluk ve reklamla ilgili esas ve usuller Genel Müdürlükçe çıkarılacak
yönetmelikle belirlenir.”
hükmü uyarınca yayımlanan
“Gençlik ve Spor Genel Müdürlüğü Sponsorluk Yönetmeliği” ile sponsorluk
müessesesine ilişkin düzenlemeler yapılmıştır. Bu kapsamda olmak üzere
sponsorluk uygulamasına ilişkin usul ve esaslar şu şekilde olacaktır;
III- SPONSORLUK
UYGULAMASINA İLİŞKİN USUL VE ESASLAR
3289 sayılı Kanunun
5105 sayılı Kanunla değişik ek 3'üncü maddesi ile bu maddeye dayanılarak hazırlanan
yönetmelik uyarınca, sponsorluk müessesesinin uygulamasına ilişkin usul ve
esaslar şu şekilde olacaktır;
a) Sponsorluk Kapsamındaki
Faaliyetler:
3289 sayılı Kanunun
“Ödül ve sponsorluk” başlıklı ek 3'üncü maddesi ile yönetmeliğin “Sponsorluk
alanları” başlıklı 5'inci maddesi hükmü uyarınca gerçek ve tüzel kişilerin
sponsorluk yapabilecekleri faaliyet ve organizasyonlar şunlardır;
- Genel Müdürlüğün yıllık
faaliyet programında yer alan ulusal veya uluslararası gençlik ve spor
organizasyonları,
- Sporcuların
transfer bedelleri hariç olmak üzere spor kulüpleri ile federasyonların yıllık
programlarında bulunan eğitim ve altyapı faaliyetleri gibi sporun yaygınlaştırılması
ve sporcuların desteklenmesine yönelik resmi sportif faaliyetleri,
- Kamu kurum ve
kuruluşları ve yerel yönetimler ile spor kulüplerine ait gençlik ve spor
tesislerinden Genel Müdürlükçe uygun görülenlerin yapımı, ikmali, bakımı ve
onarımı,
- Federasyonların
veya spor kulüplerinin sportif hizmet ve faaliyetlerinin yürütülebilmesi için
gerekli olan spor organizasyonları ile sportif araç, gereç ve malzemelerin
temini,
- Ferdi lisanslı
sporcuların, Genel Müdürlük veya federasyonlarca ferdi olarak katılmalarına
izin verilen ulusal veya uluslararası organizasyonları,
- Türkiye Milli
Olimpiyat Komitesi ile Paralimpik Komitesinin sportif faaliyetlerine ilişkin
hizmetleri.
Buna göre; Gençlik ve
Spor Genel Müdürlüğü, federasyonlar, gençlik ve spor kulüpleri, ferdi lisanslı
sporcular, Türkiye Milli Olimpiyat Komitesi ile Paralimpik Komitesinin
faaliyetleri sponsorluk müessesesi kapsamında bulunmaktadır. Diğer taraftan,
gerçek ve tüzel kişiler tarafından söz konusu faaliyet ve organizasyonlar dışında
yapılan harcamaların, sponsorluk harcamalarına ilişkin olarak yapılan
düzenlemeler kapsamında değerlendirilmesi mümkün değildir.
b) Sponsor
Olabilecekler ve Sponsorluk Alabilecekler:
Sponsorluk Yönetmeliği’nin
“Tanımlar” başlıklı 4'üncü maddesi uyarınca; Gençlik ve spor tesisleri ile
organizasyonlarına, federasyonlara, gençlik ve spor kulüplerine, sporculara
ayni ve/veya nakdi desteklerle sponsorluk yapan gerçek ve tüzel kişiler sponsor
olarak adlandırılacaktır. Buna göre, gerçek ve tüzel kişiler, 3289 sayılı
Kanunun ek 3'üncü maddesi ile Sponsorluk Yönetmeliğinde yer alan şartlar
çerçevesinde yapmış oldukları harcamalar ile ilgili olarak sponsorluk müessesesinden
yararlanabilecektir. Ancak anılan Yönetmeliğin “Sponsorlukla İlgili Kısıtlamalar”
başlıklı 12'nci maddesinde bir kısım faaliyette bulunan gerçek veya tüzel kişilerin
sponsorluk yapamayacakları belirtilmiştir. Buna göre sponsorluk yapamayacak
gerçek ve tüzel kişiler şunlardır;
- Genel ahlak ve
adaba aykırı, zararlı ve kötü alışkanlıkları özendirici faaliyette bulunanlar.
- Kamu ihalelerine
katılmaktan yasaklananlar.
- İlgili mercilerce
hileli iflas ettiğine karar verilenler.
- Sponsorluk yapan
ancak taahhüdünü yerine getirmeyen veya eksik yerine getirenler.
- Vergi ve SSK prim
borcu olanlar.
Diğer taraftan;
Gençlik ve Spor Genel Müdürlüğü, federasyonlar, gençlik ve spor kulüpleri,
ferdi lisanslı sporcular, Türkiye Milli Olimpiyat Komitesi ve Paralimpik
Komitesinin faaliyetleri ile kamu kurum ve kuruluşları, yerel yönetimler ile
spor kulüplerine ait gençlik ve spor tesisleri sponsorluk kapsamında
bulunmaktadır. Ancak, gençlik ve spor kulüplerine yapılan harcamaların
sponsorluk harcaması olarak kabul edilebilmesi için sponsorluk alan kulübün bağlı
olduğu federasyonun liglerine veya resmi müsabakalarına katılması, ferdi
sporcuların ise ilgili federasyondan izin almaları şarttır.
c) Sponsorluk Sözleşmeleri
ve Sponsorluk Harcamaları:
Gençlik ve Spor Genel
Müdürlüğü Sponsorluk Yönetmeliğinin 8'inci maddesi hükmü uyarınca, sponsorluk
harcamasında bulunacak olan gerçek veya tüzel kişiler (sponsor) ile sponsorluk
hizmetini alan kişi, kurum veya kuruluş arasında, her iki tarafın hak ve
yükümlülüklerini ihtiva eden bir sponsorluk sözleşmesi düzenlenmesi zorunlu
olup, söz konusu sözleşmede yer alacak hususlar şunlardır;
- Sponsorun adı,
soyadı veya kanuni unvanı,
- Sponsorun ikametgah
ve işyeri adresi,
- Sponsorun bağlı
bulunduğu vergi dairesi ve vergi kimlik numarası,
- Sponsorluğun
konusu,
- Sponsorluk bedeli,
- Faaliyetin veya
tesisin yapımı, ikmali, bakımı ve onarımına ilişkin uygulama programı, başlama-bitiş
tarihleri ve yeri,
- Sponsorluğun başlama
ve bitiş tarihleri,
- Sponsorluk alanın
hak ve yükümlülükleri,
- Sponsorun hakları
ve mücbir sebepler dışındaki yükümlülükleri,
- Sponsorun taahhüt
ettiği işle ilgili olarak varsa üçüncü şahıslarla yaptığı ya da yapacağı anlaşmalara
ilişkin bilgi ve belgeler,
- İhtiyaç
duyulabilecek diğer hususlar,
- Anlaşmazlıkların
nerede ve ne şekilde çözümleneceği,
- Sözleşmenin kaç
maddeden ibaret olduğu, tarih, imza eden kişilerin adı, soyadı ve unvanı,
Diğer taraftan anılan
Yönetmeliğin “Gençlik ve spor hizmet ve faaliyetlerine ilişkin sponsorluk
esasları” başlıklı 6'ncı maddesi ile “Gençlik ve spor tesislerinin sponsorluk
esasları” başlıklı 7'nci maddesinde sponsorluk harcaması kapsamında değerlendirilecek
harcamaların neler olduğu belirtilmiştir. Buna göre gerçek ve tüzel kişiler
tarafından sponsorluk harcaması kapsamında yapılabilecek harcamalara ilişkin
esaslar şu şekilde olacaktır;
i- Sportif Faaliyet
veya Hizmetlere İlişkin Harcamalar:
Gençlik ve Spor Genel
Müdürlüğü Sponsorluk Yönetmeliği’nin 6'ncı maddesi uyarınca; Genel Müdürlük,
federasyonlar, gençlik ve spor kulüpleri, ferdi lisanslı sporcular, Türkiye
Milli Olimpiyat Komitesi ve Paralimpik Komitesinin faaliyetleri ile ilgili
olarak aşağıda belirtilen konularda yapılacak harcamalar, sponsorluk harcaması
sayılır.
- Ulaşım harcamaları,
- İaşe ve ibate
harcamaları,
- Ödüller ve
promosyon ürünleri harcamaları,
- Reklam ve tanıtım
harcamaları,
- Kırtasiye
harcamaları,
- Sağlık ve sigorta
harcamaları,
- Malzeme, araç ve
gereç alımı ile kiralama harcamaları,
- Tesis kiralama
harcamaları,
- Genel Müdürlükçe
uygun görülen organizasyonla ilgili diğer harcamalar.
Sponsor tarafından
sponsorluğa konu hizmet veya işle ilgili taahhüt edilen sponsorluk bedeli,
sponsor tarafından bizzat harcanabileceği gibi söz konusu bedel sponsorluğu
alana da verilebilir. Ancak bu durumda sponsorluğu alan tarafından söz konusu
tutarın harcanması sırasında sponsorluğu alanın tabi olduğu mevzuat hükümleri
uygulanacaktır.
ii- Sportif Tesislere İlişkin
Harcamalar:
Sponsorluk Yönetmeliği’nin
5'inci maddesinin (c) alt bendi hükmü uyarınca; kamu kurum ve kuruluşları,
yerel yönetimler ile spor kulüplerine ait gençlik ve spor tesislerinden Genel
Müdürlük tarafından uygun görülenlerin yapımı, ikmali, bakımı ve onarımı gerçek
ve tüzel kişilerin sponsorluk yapabilecekleri alanlar arasındadır. Buna göre
gerçek ve tüzel kişilerin sportif tesislere ilişkin yapmış oldukları harcamaların
söz konusu tesislerin yapımı, ikmali, bakımı ve onarımına ilişkin olması ve ayrıca
tesislerin kamu kurum ve kuruluşları, yerel yönetimler ve spor kulüplerine ait
olması gerekmektedir. Aksi takdirde anılan kurum veya kuruluşlara ait olmayan
sportif tesisler ile belirtilen mahiyette olmayan harcamaların sponsorluk
harcaması olarak değerlendirilmesi mümkün değildir.
Diğer taraftan sadece
Gençlik ve Spor Genel Müdürlüğü tarafından uygun görülen sportif tesislere ilişkin
olarak yapılan harcamalar sponsorluk harcaması kapsamında değerlendirilecek
olup, Genel Müdürlük tarafından uygun görülmeyen sportif tesislere ilişkin
olarak yapılan harcamaların, diğer şartların mevcut olması durumunda dahi
sponsorluk kapsamında değerlendirilmesi mümkün değildir.
Buna göre; gençlik ve
spor tesislerinin yapımı ile ilgili her türlü proje Gençlik ve Spor Genel
Müdürlüğü tarafından onaylandıktan sonra uygulanacak olup; bu tesislerin yapım,
ikmal, bakım ve onarımları ile ilgili kesin hesap, tasfiye, geçici ve kesin
kabul işlemleri ile ilgili uzman kişi, kurum veya kuruluş tarafından hazırlanan
belgeler, Gençlik ve Spor Genel Müdürlüğü tarafından uygun görülmesi durumunda
işlerlik kazanır. Ayrıca sportif tesislerin yapımı, ikmali, bakımı ve onarımı
ile ilgili olarak yapılan harcamalara ilişkin belgeler, Gençlik ve Spor Genel
Müdürlüğü’nün tasdik ve denetimine tabi olup, adı geçen genel müdürlük tarafından
tasdik edilmeyen harcamalar gider olarak kabul edilmez. Diğer taraftan, Gençlik
ve spor tesisleri için yapılacak yapım ve ikmal işleri ile 2004 yılı için
1.000.000.000.000.-TL’nin üzerindeki, sonraki yıllar için ise bu rakamın Devlet
İstatistik Enstitüsü tarafından belirlenen yıllık Toptan Eşya Fiyat Endeksi değişim
oranı ile çarpımı sonucu elde edilen tutarı aşan bakım ve onarım işlerine ilişkin
harcamalar, yeminli mali müşavire tasdik ettirilecektir.
Gerçek veya tüzel kişiler
tarafından sahip oldukları sponsorluk hakkı kapsamında sportif tesis yapımı,
ikmali, bakımı ve onarımı işinin yıllara sirayet etmesi durumunda, her yıl sonu
itibariyle yapılan imalat miktarları esas alınmak suretiyle harcama belgeleri
düzenlenir. Öte yandan mevcut bir sponsorluk sözleşmesine dayanılarak devam
eden sportif tesis yapımı, ikmali, bakımı veya onarımı işini ihtiva eden
sponsorluk hakkı, yüklenicilerin muvafakati alınmak suretiyle devredilebilir.
d) Gelir ve Kurumlar
Vergisi Açısından Sponsorluk Harcamaları:
5105 sayılı Kanunun
4'üncü maddesi ile Gelir Vergisi Kanununun 89'uncu maddesinin birinci fıkrasına
eklenen (5) numaralı bent ve mezkur Kanunun 5'inci maddesi ile Kurumlar Vergisi
Kanununun 14'üncü maddesinin birinci fıkrasının (6) numaralı bendinin sonuna
eklenen alt bent hükmü ile gelir ve kurumlar vergisi mükelleflerinin yapmış
oldukları sponsorluk harcamalarının belirli bir kısmı gelir vergisi matrahının
tespitinde indirim, kurumlar vergisi matrahının tespitinde ise gider olarak
dikkate alınabilecektir. Her iki bent hükmü aynı olup şu şekildedir;
“3289 sayılı Gençlik ve Spor Genel Müdürlüğünün Teşkilat ve
Görevleri Hakkında Kanun ile 17.06.1992 tarihli ve 3813 sayılı Türkiye Futbol
Federasyonu Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanun kapsamında yapılan sponsorluk
harcamalarının; amatör spor dalları için tamamı, profesyonel dalları için %
50’si.”
Gelir Vergisi
Kanununun “Sigorta Primi, Teberru ve Diğer İndirimler” başlıklı 89'uncu
maddesinin birinci fıkrasında, gelir vergisi mükelleflerinin yıllık beyanname
ile bildirecekleri gelirlerden madde metninde 5 bent halinde sayılan
indirimleri yapabilecekleri hüküm altına alınmıştır. Bu kapsamda, yıllık
beyanname ile beyan edilen gelirin türünün indirim uygulaması açısından
herhangi bir önemi bulunmamaktadır. Buna göre yıllık beyanname ile beyan edilen
gelirin türü ne olursa olsun, gerçek kişiler tarafından yapılan ve yazımızın
önceki bölümlerinde yer alan şartları haiz sponsorluk harcamaları indirim
olarak dikkate alınabilecektir. Ancak yıllık beyanname ile beyan edilmesi
gereken gelirin olmaması veya kazanç elde edilmemesine rağmen yıllık beyanname
verilmesinin zorunlu olduğu durumlarda söz konusu indirim imkanından yararlanılması
mümkün değildir. Ayrıca gerçek kişiler tarafından yapılan sponsorluk harcamalarından
diğer şartların mevcut olması kaydıyla sadece amatör spor dalları için yapılanların
tamamı indirim olarak dikkate alınabilecek, profesyonel spor dalları için yapılanların
ise ancak % 50’si indirim olarak dikkate alınabilecektir.
Diğer taraftan
kurumlar vergisi mükellefleri ticari kazanç gibi hesaplanan kurum kazancının
tespitinde Kurumlar Vergisi Kanununun 14'üncü maddesinde yer alan giderleri hasılatlarından
indirebilirler. Buna göre kurumlar vergisi mükellefleri amatör spor dalları
için yapmış oldukları sponsorluk harcamalarının tamamını, profesyonel spor
dalları için yapmış olduklarının ise % 50’sini kurum kazancının tespitinde
gider olarak dikkate alabileceklerdir. Kurum kazancının olmaması veya yetersiz
olması durumunda dahi kurumlar vergisi mükellefleri, gelir vergisi
mükelleflerinden farklı olarak yapmış oldukları sponsorluk harcamalarını
(profesyonel spor dalları için yapılanların % 50’si) gider olarak dikkate
alabileceklerdir.
IV- SONUÇ
Gerçek ve tüzel kişiler,
sosyal sorumluluk anlayışından hareketle veya dolaylı olarak ticari fayda sağlamak
amacıyla, sportif faaliyetlerin desteklenmesine yönelik olarak ayni veya nakdi
sponsorluk harcamasında bulunabilirler. Bu kapsamda olmak üzere 5105 sayılı
Kanunla 3289 sayılı Gençlik ve Spor Genel Müdürlüğünün Teşkilat ve Görevleri
Hakkında Kanunun ek 3'üncü maddesinde yapılan değişiklik ile sponsorluk
müessesesinin kapsamı genişletilmiş, ayrıca Gelir Vergisi Kanununun 89'uncu
maddesinin birinci fıkrasına eklenen (5) numaralı bent ve Kurumlar Vergisi
Kanununun 14'üncü maddesinin birinci fıkrasının (6) numaralı bendinin sonuna
eklenen alt bent ile gerçek ve tüzel kişiler tarafından yapılan sponsorluk
harcamalarının gelir ve kurumlar vergisi matrahının tespitinde gider/indirim
olarak dikkate alınabileceği hüküm altına alınmıştır.